Błędy językowe – rozwiązanie konkursu

W naszym konkursowym krótkim tekście kryły się aż 53 błędy językowe! Poniżej znajdziecie kolejne zdania wraz z omówieniem błędów tam występujących.

Oto nadszedł ten dzień, piąty sierpień dwutysięcznego dziewiętnastego roku.

  • piąty sierpień – prawidłowa forma to piąty sierpnia. Piąty (dzień) sierpnia, dwunasty (dzień) lipca, trzeci (dzień) lutego.
  • dwutysięcznego dziewiętnastego – powinno być dwa tysiące dziewiętnastego. Rok dwutysięczny był tylko jeden, po nim nastąpił rok dwa tysiące pierwszy itd. Nie mówimy przecież: urodziłam się w tysięcznym dziewięćsetnym osiemdziesiątym roku.

W ostatnim okresie czasu wielokrotnie odżegnywałam się, że zabiję wam pantałyku tematem bardzo mi najbliższym.

  • okres czasu – powszechnie uważany na pleonazm (masło maślane). Niektórzy postulują zamianę słowa okres na odcinek, jednakże językoznawcy zalecają uproszczenie formy i używania samego słowa „czas” w odpowiedniej odmianie.
  • odżegnywałam się, że – odżegnywać się od czegoś (wypierać, zaprzeczać). Z kontekstu zdania wynika, że w tym przypadku jest to błąd leksykalny, gdzie słowo odgrażać zastąpiono mylnym odżegnywać.
  • zabić pantałyku – można zbić z pantałyku (wprawić w zakłopotanie) lub zabić ćwieka albo klina (zmusić do myślenia). Zabić pantałyku to błędne połączenie dwóch odmiennych związków frazeologicznych.
  • bardzo najbliższym – albo najbliższym albo bardzo bliskim.

W dniu dzisiejszym zajmiemy się bowiem tylko i wyłącznie wpadkami i błędami językowymi, za wyjątkiem błędów ortograficznych.

  • w dniu dzisiejszym – tak zwany kancelaryzm, powodowany chęcią brzmienia mądrzej i poważniej. Językoznawcy zalecają formę „dziś” lub „dzisiaj”.
  • tylko i wyłącznie – tautologia (używanie słów znaczących to samo). Poprawniej powinniśmy używać albo „tylko” albo „wyłącznie”. Zwrot jednak stał się na tyle popularny, że obecnie nie uważa się go za błędny. Wyjaśnienie tutaj.
  • za wyjątkiem – powinno być z wyjątkiem. Za wyjątkiem jest rusycyzmem (za iskluczenijem)

W przeciągu najbliższych pięciu minut czasu przekonywująco dowiodę Waszą niewiedzę w najbardziej optymalny sposób: konkursowo. 

  • w przeciągu pięciu minut – „w przeciągu można jedynie kataru dostać” mawiała zaprzyjaźniona polonistka. Poprawna forma to „w ciągu pięciu minut”.
  • minut czasu – wystarczy minut. Minuta jest jednostką czasu, nie musimy więc dodawać „czasu”, tak jak nie mówimy kilogram wagi ani decybel dźwięku.
  • przekonywująco – takie słowo nie istnieje. Można robić coś przekonująco lub przekonywająco.
  • dowiodę niewiedzę – udowodnię niewiedzę, ale dowiodę (czego?) niewiedzy.
  • najbardziej optymalny – optymalny oznacza najlepszy z możliwych, nie może być więc „najbardziej najlepszy”, samo optymalny wystarczy.

Personalnie nie dałabym za Wasze powodzenie nawet pięciu złoty ani półtorej złamanego funta kłaków, myślę wręcz, że odniesiecie porażkę, po której ogarnie Was ciemna rozpacz albo pospadacie w depresję.

  • personalnie – w tym kontekście poprawne jest słowo „osobiście”. Personalnie znaczy „dotyczące osoby”.
  • pięciu złoty – zła odmiana, powinno być pięciu złotych, tak jak 20 gramów (nie gram!).
  • półtorej funta – półtora funta, półtora roku, półtora kilograma, za to półtorej godziny.
  • złamanego funta kłaków – kolejne błędne połączenie dwóch związków frazeologicznych. Nie dam za was albo złamanego szeląga (grosza) albo funta kłaków.
  • odniesiecie porażkę – odnosi się sukcesy, porażki się ponosi.
  • ciemna rozpacz – w tym związku frazeologicznym rozpacz jest zawsze czarna, za to ciemna może być mogiła (w znaczeniu bardzo trudnej sytuacji).
  • pospadać w depresję – w depresję można popaść, nie spaść.

Wiele ludzi połamie sobie tutaj zęby, bo to zaiste ciężki będzie orzech do zgryzienia.

  • wiele ludzi – wiele osób, ale ludzi wielu.
  • połamie tutaj zęby – połamać zęby na czymś, więc poprawnie będzie „połamie na tym zęby”.
  • ciężki orzech do zgryzienia – orzech do zgryzienia może być twardy, a ciężki może być na przykład bagaż lub grzech.

Ogromna ilość uczestniczek naszego – w cudzysłowiu – Klubu cieszy się co prawda dobrą renomą odnośnie poprawności językowej, ale przecież żadna nie chce spaść w dół w naszym wewnętrznym rankingu – nomen omen – omnibusów.

  • ilość uczestniczek – można policzyć uczestniczki, więc jest ich ogromna liczba. Rzeczowniki policzalne – liczba, niepoliczalne – ilość.
  • w cudzysłowiu – analogicznie do odmiany słowa „rów” (w rowie, a nie w rowiu), powinno być „w cudzysłowie”. Niektórzy przywołują inną analogię: ma się coś w dupie, a nie w dupiu.
  • dobra renoma – pleonazm. Renoma oznacza dobrą opinię, więc wystarczy użyć tylko tego słowa.
  • odnośnie poprawności – wyrażenie występuje w postaci „odnośnie do”. Samo odnośnie jest kalką z rosyjskiego i pomimo rozpowszechnienia nadal uważane za błędne. Więcej szczegółów tutaj.
  • spaść w dół – pleonazm, nie da się spaść do góry.
  • nomen omen – z łaciny „w imieniu wróżba” w tym kontekście użyte niepoprawnie. Niektórzy mylą nomen omen z notabene (zauważ dobrze, zwróć uwagę) lub z „nawiasem mówiąc”. Dużo ciekawostek o nomen omen znajdziecie tutaj.

Pocieszam się myślą, że bynajmniej średnia będzie lepsza, niż u przysłowiowego Kowalskiego.

  • bynajmniej – powinno być przynajmniej. Synonimem bynajmniej jest „wcale”.
  • przysłowiowy Kowalski – czy jest jakieś przysłowie z Kowalskim? Kowalski może być statystyczny, typowy lub przykładowy, a przysłowiowa może być śliwka, co wpadła w kompot.

W każdym bądź razie, przestańmy już zasypywać gruszki w popiele, zobaczcie na poniższy tekst i dalej kontynuujcie zakreślanie błędów.

  • w każdym bądź razie – albo „w każdym razie”, albo „bądź co bądź”, nigdy razem.
  • zasypywać gruszki w popiele – gruszki w popiele można zaspać, poprawnie będzie więc „nie zasypiaj gruszek w popiele”. Powiedzenie pochodzi z czasów, gdy w gorącym popiele suszyło się gruszki i gdy w trakcie komuś się przysnęło (zaspało) to zamiast suszonych owoców miał owoce spalone. Więcej tutaj.
  • zobaczcie na – spójrzcie na lub zobaczcie coś.
  • dalej kontynuujcie – pleonazm, poprawne będzie samo dalej lub kontynuujcie.

Powiem to krótko i węzłowato: wszystko w tym tekście wydaje się być poprawne, ale niech nie zmyli to waszej czujności!

  • krótko i węzłowato – tautologia, analogicznie do tylko i wyłącznie. Zwrot na tyle popularny, że przestał być uważany za błędny.
  • wydaje się być – wydaje się poprawne, słowo być jest zbyteczne. Przykład tutaj.
  • zmylić czujność – można albo zmylić kogoś albo uśpić jego czujność.

Musicie poddać w wątpliwość każden jeden wyraz, nie cofać się do tyłu i nie iść po najmniejszej linii oporu, tylko efektownie pracować tropiwszy błędy.

  • poddać w wątpliwość – można się poddać próbie, poddać pod dyskusję, ale w wątpliwość się podaje, podobnie jak do dymisji.
  • każden jeden – ewentualnie każdy jeden, ale językoznawcy zalecają ograniczenie do słowa „każdy”.
  • cofać się do tyłu – nie można cofać się do przodu.
  • iść po najmniejszej linii oporu – w znaczeniu „iść na łatwiznę” to opór ma być najmniejszy, nie linia. Prawidłowo więc będzie „iść po linii najmniejszego oporu”.
  • efektownie – pracować należy efektywnie, a efektownie można zaprezentować się na balu w nowej kreacji.
  • tropiwszy – błędna forma, powinno być „tropiąc”.

A gdy to już uczynicie to wszem i wobec ogłoszę, że między Bogiem a prawdą prawdziwe z Was prymasy językowe!

  • wszem i wobec – wszem wobec i każdemu z osobna, czyli wszystkim razem i każdemu indywidualnie. Spójnik „i” jest zbędny. Więcej tutaj.
  • między Bogiem a prawdą – Bóg to prawda, a spójnik „a” znaczył kiedyś „i”, słowo między jest błędne i niepotrzebne. Pełne wyjaśnienie tutaj.
  • prymas – błąd leksykalny, oczywiście prymus.

A jeżeli komuś uda się trzy kardynalskie błędy pod rząd w jednym zdaniu znaleźć, to i na konia z rzędem zasłuży!

  • kardynalskie błędy – błędy kardynalne
  • pod rząd – rusycyzm. Warto zapamiętać: „Kto mówi pod rząd, ten robi błąd. Gdy mówisz z rzędu nie będzie błędu.”
  • na konia z rzędem zasłużył – połączenie „zasłużyć na nagrodę” i „temu konia z rzędem”. To drugie wyrażenie występuje jedynie w związku „konia z rzędem temu, kto coś zrobi” lub „konia z rzędem komu, jeśli coś zrobi”.

Dla pozostałych pozostaje nadzieja na poprawę na lepsze w kolejnym konkursie w niedalekiej, za przeproszeniem, przyszłości.

  • pozostałych pozostaje – stylistycznie niemiłe dla ucha, lepiej „dla pozostałych zostaje”.
  • poprawa na lepsze – nie można się poprawić na gorsze.
  • za przeproszeniem – zwrot używany, gdy mówimy o czymś, co może być dla rozmówcy nieprzyjemne lub w sposób, który może być uznany za nieprzyjemny. Tutaj całkowicie zbędny wtręt.

A na razie worek pokutny ubrać na siebie trzeba i słowniki ponownie oglądnąć.

  • ubrać na siebie – ubranie wkładamy (nie zakładamy), ale możemy za to ubrać choinkę. Więcej o tym tutaj.
  • oglądnąć – regionalizm, prawidłowa forma to obejrzeć.